Huyết áp thấp (hạ huyết áp) là tình trạng chỉ số huyết áp đo được thấp hơn 90/60 mmHg. Với nhiều người, huyết áp thấp không gây triệu chứng và không cần điều trị; nhưng nếu thường xuyên choáng váng, chóng mặt hay ngất khi đứng dậy, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân để xử trí đúng và phòng té ngã. Bài viết dưới đây tổng hợp ngưỡng chỉ số, dấu hiệu, nguyên nhân thường gặp, cách chăm sóc tại nhà và những dấu hiệu cần gọi cấp cứu 115.
Cập nhật lần cuối: 26/10/2026. Thông tin sức khỏe trong bài được tổng hợp từ các nguồn y khoa uy tín liệt kê ở cuối bài.
Huyết áp thấp là gì? Bao nhiêu là thấp?
Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), huyết áp thấp là chỉ số dưới 90/60 mmHg. Viện Tim, Phổi và Máu Hoa Kỳ (NHLBI) cũng dùng ngưỡng này và cho biết với đa số người trưởng thành, huyết áp bình thường thường dưới 120/80 mmHg.
Điều quan trọng là con số không phải tất cả. NHLBI nhấn mạnh có những người luôn có huyết áp thấp và đó là mức bình thường của họ. Vấn đề chỉ đáng lo khi huyết áp tụt đột ngột hoặc kèm theo triệu chứng, vì lúc đó các cơ quan quan trọng như não, tim có thể không nhận đủ máu.
Hạ huyết áp tư thế (hạ huyết áp khi đứng)
Một dạng hay gặp, nhất là ở người lớn tuổi, là hạ huyết áp tư thế đứng. Theo tài liệu StatPearls – Orthostatic Hypotension (NCBI, cập nhật 2025), tình trạng này được xác định khi huyết áp tâm thu giảm ít nhất 20 mmHg hoặc huyết áp tâm trương giảm ít nhất 10 mmHg trong vòng 3 phút sau khi đứng dậy. Cũng theo tài liệu này, một phân tích tổng hợp ghi nhận khoảng 1/5 người từ 60 tuổi trở lên sống trong cộng đồng có hạ huyết áp tư thế.
| Tình trạng | Ngưỡng tham khảo | Nguồn |
|---|---|---|
| Huyết áp bình thường (đa số người lớn) | Thường dưới 120/80 mmHg | NHLBI |
| Huyết áp thấp | Dưới 90/60 mmHg | NHS, NHLBI |
| Hạ huyết áp tư thế | Tâm thu giảm ≥ 20 mmHg hoặc tâm trương giảm ≥ 10 mmHg trong 3 phút sau khi đứng | StatPearls (NCBI) |
Nếu bạn chưa rõ các chỉ số theo độ tuổi, có thể tham khảo thêm bài bảng chỉ số huyết áp bình thường theo từng lứa tuổi.
Dấu hiệu huyết áp thấp thường gặp
NHLBI cho biết với nhiều người, huyết áp thấp diễn ra mà không hề được nhận ra. Khi có triệu chứng, chúng thường xuất hiện lúc đứng dậy, đổi tư thế đột ngột hoặc đứng lâu. Theo NHS và NHLBI, các dấu hiệu có thể gồm:
- Choáng váng, chóng mặt, cảm giác lâng lâng.
- Buồn nôn.
- Nhìn mờ.
- Mệt mỏi, yếu sức.
- Lú lẫn, khó tập trung.
- Ngất (mất ý thức thoáng qua).
- Đau đầu, đau cổ hoặc lưng; cảm giác tim đập nhanh, hồi hộp.
NHS khuyên bạn nên đi khám để kiểm tra huyết áp nếu các triệu chứng như chóng mặt, ngất lặp lại nhiều lần. Đây cũng là lý do người lớn tuổi hay bị choáng khi đứng dậy cần được quan tâm đặc biệt, vì nguy cơ té ngã – xem thêm cách phòng té ngã cho người cao tuổi.
Nguyên nhân gây huyết áp thấp
Huyết áp thay đổi trong ngày tùy hoạt động, cảm xúc và thời điểm đo. Ngoài ra, NHS và NHLBI liệt kê một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp:
- Thể trạng và di truyền: người khỏe mạnh, tập luyện đều đặn hoặc có cha mẹ huyết áp thấp cũng có thể có chỉ số thấp.
- Tuổi tác: người lớn tuổi có nguy cơ cao hơn, kể cả do tác dụng của thuốc hạ áp.
- Thai kỳ.
- Một số loại thuốc: thuốc điều trị tăng huyết áp, trầm cảm, bệnh Parkinson…
- Mất nước, mất máu (ví dụ do chấn thương).
- Bệnh lý: đái tháo đường, rối loạn nhịp tim, rối loạn hệ thần kinh tự chủ (như trong bệnh Parkinson).
Huyết áp thấp được chẩn đoán như thế nào?
Theo NHLBI, bác sĩ chẩn đoán huyết áp thấp chủ yếu bằng đo huyết áp; tùy trường hợp có thể làm thêm xét nghiệm máu, nước tiểu, chẩn đoán hình ảnh, hoặc nghiệm pháp bàn nghiêng nếu người bệnh hay bị ngất. Với hạ huyết áp tư thế, StatPearls mô tả cách đo: đo khi người bệnh đã nằm ít nhất 5 phút, sau đó đo lại trong vòng 3 phút sau khi đứng.
Tại nhà, việc ghi lại chỉ số đều đặn (kèm thời điểm và triệu chứng) giúp bác sĩ có thêm thông tin. Hãy đo đúng kỹ thuật theo hướng dẫn trong bài cách đo huyết áp tại nhà; máy đo tại nhà chỉ hỗ trợ theo dõi, không thay thế thăm khám.
Cách xử trí huyết áp thấp tại nhà
NHLBI cho biết nhiều người có huyết áp thấp không cần điều trị, và việc ngồi xuống có thể giúp giảm triệu chứng. NHS cũng cho biết thuốc nâng huyết áp hiếm khi cần thiết vì thay đổi lối sống hoặc xử lý nguyên nhân thường đã hiệu quả. Một số thói quen được khuyến nghị:
- Đổi tư thế từ từ: NHS khuyên đứng dậy chậm, nhất là khi từ tư thế nằm. StatPearls gợi ý đổi tư thế theo từng giai đoạn: nằm → ngồi → đứng.
- Uống đủ nước theo khuyến nghị của NHS.
- Chia nhỏ bữa ăn: ăn ít một, nhiều bữa; sau bữa ăn nên ngồi hoặc nằm nghỉ một lúc.
- Tránh đứng hoặc ngồi quá lâu, tránh cúi người hoặc đổi tư thế đột ngột, hạn chế rượu bia (NHS).
- Trao đổi với bác sĩ về thuốc đang dùng, tất áp lực hoặc chế độ muối, nước. StatPearls lưu ý việc tăng muối phải cân nhắc với chức năng tim và nguy cơ cho các cơ quan, vì vậy không nên tự áp dụng.
StatPearls cũng ghi nhận các biện pháp không dùng thuốc là nền tảng xử trí hạ huyết áp tư thế, dù bằng chứng hỗ trợ còn hạn chế. Người đang điều trị bệnh tim mạch, thận, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc hạ áp tuyệt đối không tự ngưng thuốc mà cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Dấu hiệu nguy hiểm: khi nào cần gọi cấp cứu 115?
Huyết áp tụt nặng có thể dẫn đến sốc – tình trạng máu không lưu thông đủ khắp cơ thể, gây tổn thương tế bào và mô. NHLBI khuyến cáo gọi cấp cứu khi bạn thấy các dấu hiệu sốc ở bản thân hoặc người khác:
- Da lạnh, vã mồ hôi.
- Thở nhanh.
- Da tím tái.
- Mạch nhanh và yếu.
Bên cạnh đó, nếu người bệnh ngất mà không tỉnh lại nhanh, bị chấn thương do ngã, hoặc choáng váng kèm đau ngực, khó thở, hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất.
Theo dõi huyết áp tại nhà với máy đo bắp tay
Phần dưới đây là giới thiệu sản phẩm, tách biệt với nội dung y khoa ở trên.
Với người hay bị choáng, người cao tuổi hoặc người đang dùng thuốc ảnh hưởng huyết áp, một chiếc máy đo tại nhà giúp ghi lại chỉ số để mang theo khi đi khám. Máy đo huyết áp điện tử bắp tay Toshiko BPM-01 có các đặc điểm theo thông tin nhà sản xuất:
- Đo huyết áp và nhịp tim bằng phương pháp dao động ký.
- Màn hình LCD 67,9 × 56,2 mm, độ phân giải 1 mmHg.
- Tự động lưu 2 bộ nhớ người dùng, mỗi bộ tối đa 99 kết quả – thuận tiện so sánh chỉ số theo thời gian.
- Thiết kế nhỏ gọn 129 × 96 × 53 mm; dùng nguồn DC 6V hoặc USB Type-C.
Bạn có thể xem thêm kinh nghiệm chọn máy đo huyết áp và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác trong danh mục thiết bị hỗ trợ. Người có huyết áp thấp đang băn khoăn có nên dùng ghế massage hay không có thể đọc bài huyết áp thấp có nên ngồi ghế massage. Nếu thấy dấu hiệu méo miệng, yếu tay chân đột ngột, hãy đọc thêm dấu hiệu đột quỵ và gọi 115 ngay.
Câu hỏi thường gặp
Huyết áp 90/60 có nguy hiểm không?
Theo NHS, huyết áp dưới 90/60 mmHg được xem là thấp, nhưng thường chỉ cần điều trị khi có triệu chứng. Nếu bạn không có biểu hiện gì bất thường, đó có thể là mức bình thường của bạn. Nếu kèm chóng mặt, ngất, hãy đi khám.
Bị choáng khi đứng dậy có phải huyết áp thấp?
Có thể là hạ huyết áp tư thế, nhưng choáng váng cũng có nhiều nguyên nhân khác. Bác sĩ thường đo huyết áp khi nằm và sau khi đứng để xác định. Trong lúc chờ khám, hãy đứng dậy từ từ và ngồi xuống ngay khi thấy choáng.
Huyết áp thấp có cần uống thuốc không?
NHS cho biết thuốc nâng huyết áp hiếm khi cần thiết. Bác sĩ thường tìm nguyên nhân trước, ví dụ điều chỉnh thuốc đang dùng. Không tự ý mua thuốc nâng huyết áp.
Người cao tuổi huyết áp thấp cần lưu ý gì?
Người cao tuổi có nguy cơ hạ huyết áp cao hơn (NHLBI), và tình trạng choáng khi đứng làm tăng nguy cơ té ngã. Nên đổi tư thế chậm, bố trí nhà cửa an toàn, theo dõi huyết áp định kỳ và tái khám theo hẹn.
Kết luận
Huyết áp thấp (dưới 90/60 mmHg) không phải lúc nào cũng đáng lo. Điều cần chú ý là triệu chứng đi kèm, nhất là choáng váng, ngất khi đứng dậy và các dấu hiệu sốc cần gọi 115. Thói quen đổi tư thế từ từ, uống đủ nước, chia nhỏ bữa ăn và theo dõi chỉ số đều đặn giúp bạn chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe.
Cần tư vấn thiết bị đo huyết áp, thiết bị hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại nhà? Hãy ghé showroom Toshiko gần nhất hoặc gọi hotline 0981.580.000 để được hỗ trợ.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.
Tài liệu tham khảo
- NHS – Low blood pressure (hypotension). https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-pressure-hypotension/
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI, NIH) – Low Blood Pressure, 2022. https://www.nhlbi.nih.gov/health/low-blood-pressure
- Ringer M, Hashmi MF, Lappin SL – Orthostatic Hypotension. StatPearls, NCBI Bookshelf, 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448192/
