Trả trước chỉ từ 3.000.000đ, nhận ghế massage về nhà. Góp 0% lãi suất. Xem ưu đãi

Góc sức khỏe

Suy giáp: Dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán và cách điều trị

Suy giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động kém, gây mệt mỏi, sợ lạnh và tăng cân bất thường. Bệnh thường được chỉ định điều trị bằng thuốc, kết hợp tập luyện và xây dựng lối sống lành mạnh.

Suy giáp: Dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán và cách điều trị

Suy giáp (tuyến giáp hoạt động kém) là tình trạng tuyến giáp không sản xuất đủ hormone đáp ứng nhu cầu của cơ thể, khiến nhiều chức năng sinh lý bị chậm lại. Do bệnh thường tiến triển âm thầm, các biểu hiện ban đầu rất dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường hoặc bị bỏ qua. Bài viết dưới đây của Toshiko Sẽ giúp bạn nhận diện đúng dấu hiệu bệnh, nguyên nhân, quy trình chẩn đoán, hướng điều trị chuẩn y khoa và cách sinh hoạt an toàn nhằm cải thiện tình trạng bệnh.

Suy giáp là gì?

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ có hình cánh bướm nằm ở vùng cổ trước, giữ vai trò điều hòa quá trình trao đổi chất. Theo Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK), suy giáp xảy ra khi tuyến này không tạo đủ lượng hormone tuyến giáp cần thiết cho cơ thể. Điều này trái ngược hoàn toàn với tình trạng cường giáp - lý do khiến các cơ quan hoạt động quá mức. Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA) mô tả rằng sự thiếu hụt hormone ở người suy giáp làm cho toàn bộ cơ thể "chậm lại", không thể đáp ứng nhu cầu cơ bản.

Theo MedlinePlus, vì bệnh lý này diễn tiến khá chậm nên nhiều người không hề nhận ra các triệu chứng bất thường trong suốt nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Suy giáp xảy ra khi tuyến này không tạo đủ lượng hormone tuyến giáp cần thiết cho cơ thể
Suy giáp xảy ra khi tuyến này không tạo đủ lượng hormone tuyến giáp cần thiết cho cơ thể

Dấu hiệu suy giáp thường gặp

Không phải tất cả người bệnh đều xuất hiện đầy đủ các triệu chứng cùng lúc. Theo NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) và MedlinePlus, các dấu hiệu thường gặp ở người suy giáp gồm:

  • Cơ thể mệt mỏi nhiều, thiếu năng lượng kéo dài.
  • Sợ lạnh, cảm thấy lạnh hơn người xung quanh.
  • Tăng cân không rõ lý do.
  • Hệ tiêu hóa hoạt động kém, dẫn đến táo bón.
  • Da khô, tóc khô, tóc thưa hoặc rụng tóc.
  • Khó tập trung, hay quên, tâm trạng buồn chán hoặc trầm cảm.
  • Giọng khàn, mặt có thể trông phù nề.
  • Đau cơ, đau khớp, giảm tiết mồ hôi.
  • Kinh nguyệt không đều hoặc ra nhiều, khó có thai.
  • Nhịp tim chậm lại, một số người có bướu cổ (tuyến giáp to).

Tuy vậy, NIDDK và ATA đều nhấn mạnh các triệu chứng trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Theo ATA, xét nghiệm máu là cách duy nhất để biết chắc chắn có bị suy giáp hay không. Bởi, ở phụ nữ trung niên, mệt mỏi, thay đổi tâm trạng hay rối loạn kinh nguyệt còn có thể trùng với giai đoạn mãn kinh, vì vậy đừng tự kết luận chỉ vì xuất hiện một vài triệu chứng như đã liệt kê trên đây.

Mệt mỏi kéo dài và cảm giác lạnh hơn người khác là những dấu hiệu suy giáp hay bị bỏ qua
Mệt mỏi kéo dài và cảm giác lạnh hơn người khác là những dấu hiệu suy giáp hay bị bỏ qua

Nguyên nhân và nhóm đối tượng dễ mắc suy giáp

Các nguyên nhân chính

Theo NHS và NIDDK, nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy giáp là bệnh Hashimoto - một rối loạn tự miễn khiến hệ miễn dịch tạo kháng thể tấn công chính tuyến giáp. Bên cạnh đó, bệnh còn có thể bắt nguồn từ các yếu tố sau:

  • Viêm tuyến giáp (thyroiditis;,một số trường hợp viêm do virus hoặc sau sinh có thể tự hết (theo ATA).
  • Phẫu thuật tuyến giáp, xạ trị vùng cổ, iod phóng xạ hoặc điều trị cường giáp.
  • Suy giáp bẩm sinh.
  • Một số thuốc, ví dụ lithium, amiodarone hoặc một số thuốc điều trị ung thư,... có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp.
  • Ít gặp hơn: thiếu hoặc thừa iod trong chế độ ăn, bệnh lý liên quan tuyến yên và vùng dưới đồi.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn

NIDDK cho biết phụ nữ có khả năng mắc suy giáp cao hơn nhiều so với nam giới, và bệnh thường phổ biến hơn ở người trên 60 tuổi. NHS cũng lưu ý bệnh thường khởi phát nhiều ở độ tuổi từ 30 đến 50. Nguy cơ mắc bệnh của bạn cũng sẽ cao hơn nếu thuộc một trong các nhóm sau:

  • Bản thân từng có tiền sử bệnh tuyến giáp hoặc gia đình có người mắc.
  • Mang thai hoặc sinh con trong vòng 6 tháng gần đây.
  • Mắc một số bệnh như: đái tháo đường tuýp 1, bệnh celiac, lupus, viêm khớp dạng thấp.

Chẩn đoán suy giáp như thế nào?

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ khai thác kỹ các triệu chứng lâm sàng, tiền sử gia đình, tình trạng mang thai gần đây và kiểm tra trực tiếp vùng cổ. Theo NIDDK, việc chỉ nhìn nhận dựa vào dấu hiệu bên ngoài là không đủ để kết luận bệnh, bên cạnh đó, bác sĩ cần chỉ định xét nghiệm máu và đôi khi kết hợp chẩn đoán hình ảnh để khẳng định chẩn đoán cũng như tìm ra căn nguyên.

Xét nghiệm

Chỉ số đo lường

Ý nghĩa tham khảo

TSH

Hormone kích thích tuyến giáp do tuyến yên tiết ra

Khi tuyến giáp không tạo đủ hormone, TSH thường tăng. Nếu tuyến yên bị tổn thương, xét nghiệm này có thể không phản ánh đúng.

T4 tự do (FT4)

Lượng hormone tuyến giáp cơ thể sử dụng được

Kết hợp cùng TSH  giúp đánh giá mức độ thiếu hormone cùng với TSH.

Kháng thể tuyến giáp

Dấu hiệu của bệnh tự miễn

Giúp tìm nguyên nhân, ví dụ bệnh Hashimoto

* Lưu ý: Do ngưỡng giá trị bình thường có thể chênh lệch nhẹ tùy theo tiêu chuẩn của từng phòng xét nghiệm, người bệnh cần mang kết quả để bác sĩ trực tiếp đọc và tư vấn.

Điều trị suy giáp: Dùng thuốc và theo dõi định kỳ

Thuốc hormone thay thế

Theo NHS, suy giáp thường được điều trị bằng viên levothyroxine (hormone tuyến giáp tổng hợp). Phần lớn người bệnh cần duy trì thuốc suốt đời để ngăn triệu chứng quay trở lại; khi được kiểm soát đúng liều lượng, người bệnh hoàn toàn có thể sinh hoạt và làm việc bình thường. Đối với người cao tuổi hoặc người có bệnh lý tim mạch đi kèm, Bách khoa Y khoa MedlinePlus cho biết bác sĩ thường khởi đầu bằng một liều rất nhỏ rồi điều chỉnh dần.

Cách uống thuốc levothyroxine đúng chuẩn

Theo hướng dẫn về levothyroxine của NHS, để thuốc phát huy tối đa hiệu quả hấp thu người bệnh cần tuân thủ 4 nguyên tắc sau:

  • Uống thuốc đều đặn mỗi ngày một lần và cố gắng cố định vào cùng một khung giờ.
  • Uống vào lúc bụng đói, cách bữa ăn đầu tiên trong ngày, các thức uống chứa caffeine (trà, cà phê) hoặc các loại thuốc khác từ 30 - 60 phút.
  • Nuốt nguyên viên thuốc trong một liều uống.
  • Nếu lỡ quên một liều, hãy uống ngay khi nhớ ra, trừ trường hợp đã quá gần thời điểm uống liều kế tiếp. Tuyệt đối không uống gấp đôi liều để bù.

Ngoài ra, các chế phẩm bổ sung canxi, sắt, thuốc kháng axit dạ dày và một số loại thuốc khác có thể làm cản trở quá trình hấp thu levothyroxine. ATA khuyên người bệnh cần thông báo cho bác sĩ mỗi khi bắt đầu hoặc ngừng bất kỳ loại thuốc nào có nguy cơ tương tác với levothyroxine, đồng thời hỏi dược sĩ thời gian giãn cách phù hợp giữa các lần uống.

Lịch xét nghiệm theo dõi và kiểm soát liều lượng

  • Lịch xét nghiệm: Theo khuyến nghị của NIDDK và ATA, bác sĩ thường hẹn bệnh nhân xét nghiệm máu kiểm tra lại sau khoảng 6 - 8 tuần kể từ lúc bắt đầu dùng thuốc hoặc thay đổi liều diều trì. Khi liều thuốc đã ổn định, lịch tái khám sẽ giãn ra khoảng 6 tháng 1 lần và sau đó là mỗi năm một lần. Ngoài ra, phụ nữ mang thai hoặc người dùng thêm thuốc điều trị bệnh khác có thể cần theo dõi với tần suất dày hơn.
  • Kiểm soát liều lượng: Việc tuân thủ đúng liều lượng đóng vai trò rất quan trọng trong điều trị suy giáp. Theo ATA, dùng thiếu thuốc khiến các triệu chứng mệt mỏi, sợ lạnh và táo bón tiếp diễn. Ngược lại, dùng thừa thuốc lại gây bồn chồn, tim đập nhanh và sụt cân. NIDDK cũng cảnh báo tình trạng quá liều kéo dài có thể dẫn đến biến chứng rung nhĩ hoặc loãng xương. Vì vậy, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hay điều chỉnh liều khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Uống thuốc điều trị suy giáp đều đặn
Uống thuốc điều trị suy giáp đều đặn

Biến chứng và dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám hoặc gọi cấp cứu

Theo NHS, suy giáp không được điều trị hoặc dùng sai liều có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim (bệnh mạch vành, suy tim) và loãng xương. Bên cạnh đó, NIDDK lưu ý bệnh có thể góp phần làm tăng cholesterol, gây nguy hại sức khỏe. Riêng đối với phụ nữ mang thai, việc báo ngay cho bác sĩ khi phát hiện có thai là cực kỳ cần thiết vì phần lớn thai phụ bị suy giáp cần được điều chỉnh tăng liều thuốc.

Dưới đây là một số biến chứng cần lưu ý:

Hôn mê phù niêm - Tình huống cấp cứu hiếm gặp

Hôn mê phù niêm là biến chứng hiếm gặp nhưng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng ở người suy giáp nặng, và theo NHS, tình trạng này thường xảy ra ở người cao tuổi. MedlinePlus liệt kê các dấu hiệu cảnh báo gồm:

  • Thân nhiệt thấp hơn bình thường.
  • Thở chậm, giảm nhịp thở.
  • Huyết áp tâm thu thấp.
  • Không đáp ứng, lơ mơ, khó đánh thức.

Khi người bị suy giáp xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, gia đình cần gọi cấp cứu 115 ngay lập tức để đưa bệnh nhân đến bệnh viện để được xử trí kịp thời.

Khi nào nên đi khám sớm?

Bạn nên sắp xếp lịch thăm khám chuyên khoa nội tiết sớm nếu gặp một trong các tình huống sau:

  • Xuất hiện nhiều triệu chứng nghi ngờ suy giáp kéo dài không rõ nguyên nhân.
  • Đang trong quá trình dùng thuốc điều trị nhưng cảm thấy đau tức ngực hoặc tim đập nhanh bất thường.
  • Các triệu chứng hiện tại trở nên trầm trọng hơn, không cải thiện hoặc phát sinh biểu hiện mới.
  • Cân nặng thay đổi từ khoảng 4,5 kg (10 pound) trở lên.
  • Đang mang thai hoặc có kế hoạch chuẩn bị mang thai.

Sống chung với suy giáp: Chế độ ăn uống và vận động

Để có thể chủ động hơn trong sinh hoạt hàng ngày khi bị suy giáp, người bệnh cần lưu ý:

Lưu ý về iod trong chế độ ăn

NIDDK cho biết những người mắc bệnh Hashimoto hoặc bệnh tuyến giáp tự miễn có thể rất nhạy cảm với iod. Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu iod như: rong biển, tảo bẹ hay tự ý dùng viên uống bổ sung iod có thể kích hoạt hoặc làm tình trạng suy giáp diễn biến nặng hơn. Thậm chí, một số loại siro ho thông thường cũng có chứa thành phần này, do đó bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng, khai báo tiền sử bệnh lý để được tư vấn phương án sử dụng thuốc phù hợp.

Duy trì thói quen vận động hợp lý

Các tài liệu y khoa về suy giáp hiện không quy định một giáo trình tập luyện riêng biệt cho nhóm bệnh nhân này. Bạn có thể tham khảo khuyến nghị chung của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dành cho người trưởng thành là duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần. Tuy nhiên, nếu bạn đang trong giai đoạn điều chỉnh liều thuốc, lớn tuổi hoặc có tiền sử hay biểu hiện tim mạch, hãy tham vấn bác sĩ về mức cường độ phù hợp và luôn bắt đầu từ những bài tập nhẹ nhàng.

>>> Xem thêm: Nên vận động bao nhiêu phút mỗi tuần

Duy trì vận động an toàn theo chỉ dẫn của bác sĩ
Duy trì vận động an toàn theo chỉ dẫn của bác sĩ

Gợi ý thiết bị tập luyện tại nhà cho người bị suy giáp

Khi đã nhận được sự tham vấn của bác sĩ về việc duy trì tập thể dục đều đặn, việc trang bị thiết bị vận động tại nhà sẽ giúp bạn dễ dàng giữ nhịp sinh hoạt khoa học. Đặc biệt nên tham khảo những thiết bị tiện ích dưới đây:

  • Máy chạy bộ: Ví dụ máy chạy bộ Toshiko Iron Running - thiết bị được trạng động cơ 4.0 HP mạnh mẽ, tốc độ tối đa 16 km/h, nâng dốc 15%, có giảm xóc, tải trọng 150kg, màn hình LCD. Kích thước sản phẩm nhỏ gọn 1585×780×1320 mm, thảm chạy rộng 480×1300mm, thoải mái khi sải chân.
  • Xe đạp tập: Ví dụ xe đạp tập Toshiko Z11 Plus mô phỏng bài tập đạp xe ngoài trời. Thiết bị dùng kháng lực từ, truyền động dây curoa êm ái, tải trọng lên tới 150kg; màn hình hiển thị thời gian, quãng đường, tốc độ, calo. Yên và tay cầm chỉnh của xe có thể tùy chỉnh được độ cao, bàn đạp chống trơn trượt và có bánh xe di chuyển để bạn có thể lưu kho dễ dàng.

Câu hỏi thường gặp về suy giáp

Suy giáp có chữa khỏi được không?

Phần lớn các trường hợp suy giáp cần sử dụng thuốc hormone thay thế lâu dài để duy trì trạng thái ổn định. Tuy nhiên, ATA cho biết một số trường hợp suy giáp tạm thời do viêm tuyến giáp virus hoặc viêm tuyến giáp sau sinh vẫn có khả năng tự hồi phục.

Uống thuốc suy giáp rồi có cần xét nghiệm lại không?

Có. Theo NIDDK, người bệnh thường cần xét nghiệm máu sau 6 - 8 tuần kể từ khi bắt đầu dùng thuốc hoặc thay đổi liều lượng, và tiếp tục kiểm tra định kỳ ngay cả khi chỉ số đã ổn định nhằm đảm bảo liều lượng luôn phù hợp.

Người suy giáp có nên ăn nhiều rong biển để bổ sung iod?

Không nên tự ý bổ sung. NIDDK lưu ý rằng việc nạp một lượng iod quá lớn có thể kích thích phản ứng bất lợi và khiến tình trạng suy giáp tự miễn trở nên nghiêm trọng hơn.

Bị suy giáp có tập thể dục được không?

Các nguồn tài liệu y khoa hiện nay không đặt ra hạn chế vận động riêng biệt cho người suy giáp. Bạn có thể tham khảo mốc vận động chung của WHO, nhưng vẫn nên trao đổi với bác sĩ trước khi tập, nhất là khi chưa ổn định liều thuốc hoặc có bệnh lý đi kèm.

Kết luận

Suy giáp tiến triển chậm và dễ nhầm với mệt mỏi thông thường, tuy nhiên bạn có thể chẩn đoán sớm bằng xét nghiệm máu và kiểm soát tốt tình trạng bệnh bằng việc dùng thuốc theo chỉ định, tái khám đều. Hãy đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ, liên hệ để được trợ giúp y tế ngay ngay khi thấy người bệnh có biểu hiện hôn mê phù niêm, đặc biệt nên xây dựng lịch vận động phù hợp theo tư vấn của bác sĩ để kiểm soát toàn diện tình trạng bệnh.

Cần tư vấn thiết bị đi bộ, đạp xe tại nhà - Hãy ghé showroom Toshiko gần nhất hoặc gọi hotline 0981.580.000 sẽ có nhân viên tư vấn cụ thể.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

  1. NHS – Underactive thyroid (hypothyroidism)
  2. NHS – Levothyroxine
  3. NIDDK (NIH) – Hypothyroidism (Underactive Thyroid)
  4. American Thyroid Association – Hypothyroidism (Underactive)
  5. MedlinePlus (NIH) – Hypothyroidism
  6. MedlinePlus Medical Encyclopedia – Hypothyroidism
  7. World Health Organization – Physical activity

Sản phẩm Toshiko liên quan

Xem tất cả máy chạy bộ Toshiko

A
AdminTác giả bài viết

Hỏi đáp

Bạn có câu hỏi? Chúng tôi sẽ trả lời lại trong 1h, các câu hỏi sau 22h – 8h sẽ được trả lời vào sáng hôm sau.

Có thể bạn quan tâm

Chat Zalo Chat Messenger

Tư vấn miễn phí

Để lại số điện thoại, Toshiko gọi lại ngay

Hoặc gọi trực tiếp 0981 580 000 (08:00 – 22:00).