
Chênh lệch huyết áp hai tay là khi chỉ số đo ở tay trái và tay phải không giống nhau; chênh nhỏ là khá thường gặp. Điều đáng quan tâm là chênh lệch tâm thu lớn, lặp lại qua nhiều lần đo, vì nghiên cứu cho thấy dấu hiệu này liên quan đến bệnh mạch máu. Bài viết giải thích mức nào đáng chú ý, cách đo hai tay đúng tại nhà và khi nào cần đi khám.
Cập nhật lần cuối: 16/11/2026. Thông tin sức khỏe trong bài được tổng hợp từ các nguồn y khoa uy tín liệt kê ở cuối bài.
Trả lời nhanh: chênh lệch bao nhiêu là bất thường?
Hướng dẫn tăng huyết áp NG136 của NICE (Anh) khuyến cáo: khi xem xét chẩn đoán tăng huyết áp, cần đo huyết áp ở cả hai tay. Nếu chênh lệch giữa hai tay lớn hơn 15 mmHg, đo lại. Nếu lần đo thứ hai vẫn chênh hơn 15 mmHg, các lần đo sau nên thực hiện ở tay có chỉ số cao hơn.
Một phân tích tổng hợp đăng trên The Lancet (Clark và cộng sự, 2012) ghi nhận:
- Chênh lệch tâm thu từ 10 mmHg trở lên liên quan chặt với hẹp động mạch dưới đòn được xác nhận trên chụp mạch.
- Chênh lệch từ 15 mmHg trở lên liên quan với bệnh động mạch ngoại biên, bệnh mạch máu não đã có từ trước, cũng như tăng tử vong do tim mạch và tử vong chung.
- Nhóm tác giả kết luận mức chênh từ 15 mmHg trở lên có thể là một chỉ dấu hữu ích về nguy cơ bệnh mạch máu và tử vong.
Đây là mối liên quan thống kê, không có nghĩa ai chênh lệch lớn cũng đang có bệnh; bác sĩ sẽ đánh giá trong bối cảnh của từng người.
Vì sao hai tay có thể cho số đo khác nhau?
Nguyên nhân thường gặp và vô hại
Huyết áp thay đổi liên tục. Khi đo lần lượt từng tay, hai số đo lấy ở hai thời điểm khác nhau nên chênh vài mmHg là bình thường. Sai tư thế, vòng bít lệch hoặc nói chuyện khi đo cũng làm số đo dao động.
Nguyên nhân liên quan mạch máu
Khi động mạch cấp máu cho một tay bị hẹp, huyết áp tay đó có thể thấp hơn. Theo Cleveland Clinic, hội chứng cướp máu dưới đòn thường do xơ vữa động mạch, có thể gây đau, tê, mỏi tay hoặc chóng mặt, và huyết áp ở một tay có thể cao hơn tay kia ít nhất 15 mmHg. Bạn có thể đọc thêm về quá trình hình thành mảng bám trong bài xơ vữa động mạch.
Xơ vữa cũng là nguyên nhân của bệnh động mạch ngoại biên. NHLBI mô tả đây là tình trạng mảng bám làm giảm lưu lượng máu ở động mạch ngoại biên, điển hình là đau hoặc yếu cơ chân khi đi bộ, đỡ sau vài phút nghỉ; nhiều người không có triệu chứng. Xem thêm bài bệnh động mạch chi dưới.
Liên quan đến nguy cơ tim mạch nói chung
Phân tích dữ liệu từng cá nhân của Clark và cộng sự (Hypertension, 2020) cho thấy chênh lệch tâm thu càng lớn thì nguy cơ tử vong và biến cố tim mạch càng tăng, kể cả ở người chưa có bệnh tim mạch; nhóm tác giả khuyến nghị đo cả hai tay khi đánh giá tim mạch.
Cách đo huyết áp hai tay tại nhà

Trước khi đo
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), không hút thuốc, không uống đồ uống có caffeine và không tập thể dục trong 30 phút trước khi đo. CDC bổ sung: không ăn uống trong 30 phút trước đó và đi vệ sinh cho bàng quang trống. AHA khuyên dùng máy đo tự động quấn bắp tay đã được kiểm định.
Các bước đo tuần tự hai tay
- Ngồi nghỉ yên tĩnh ít nhất 5 phút.
- Quấn vòng bít lên bắp tay trần (không quấn qua áo dày), chọn cỡ vòng bít vừa với tay theo khuyến cáo của NICE.
- Đo tay thứ nhất, ghi lại số tâm thu, tâm trương và nhịp tim kèm ghi chú "tay trái" hoặc "tay phải".
- Chuyển vòng bít sang tay còn lại, giữ nguyên tư thế, đo và ghi lại.
- Lặp lại cặp đo thêm ít nhất một lần, mỗi lần đo cách nhau 1–2 phút như CDC hướng dẫn.
- So sánh số tâm thu của hai tay qua các cặp đo, không kết luận chỉ từ một lần đo.
Với việc đo hằng ngày, AHA cho biết có thể dùng tay nào cũng được. Tuy nhiên, nếu đã được bác sĩ xác nhận có chênh lệch đáng kể, hãy theo khuyến cáo NICE: đo ở tay có chỉ số cao hơn. Hướng dẫn chi tiết từng bước có trong bài cách đo huyết áp tại nhà.
Tư thế đo đúng để số liệu đáng tin cậy

Theo AHA và CDC, tư thế chuẩn gồm:
- Ngồi ghế có tựa lưng, lưng thẳng và được đỡ.
- Hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, không bắt chéo chân.
- Cánh tay đặt trên mặt bàn phẳng, phần giữa vòng bít ngang mức tim.
- Không nói chuyện trong lúc máy bơm và xả hơi.
Khi so sánh, hãy giữ cùng một tư thế cho cả hai tay; nếu không, chênh lệch đo được có thể chỉ do tư thế.
Lỗi thường gặp khi so sánh huyết áp hai tay
| Lỗi | Hệ quả có thể xảy ra | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Đo ngay sau khi đi lại, leo cầu thang | Số đo tay đầu tiên cao hơn do chưa nghỉ đủ | Ngồi nghỉ ít nhất 5 phút trước cặp đo đầu |
| Quấn vòng bít qua tay áo dày | Số đo thiếu chính xác | Quấn trên bắp tay trần |
| Vòng bít quá chật hoặc quá rộng | Kết quả lệch so với thực tế | Chọn cỡ vòng bít vừa với chu vi bắp tay |
| Hai tay đặt ở độ cao khác nhau | Tạo ra chênh lệch giả | Đặt cả hai tay trên bàn, vòng bít ngang tim |
| Chỉ đo mỗi tay một lần | Dễ nhầm dao động ngẫu nhiên là chênh lệch thật | Lặp lại cặp đo, so sánh nhiều lần |
| Dùng máy đo cổ tay để so sánh | Không phải loại máy được AHA khuyến nghị cho đo tại nhà | Ưu tiên máy đo bắp tay đã kiểm định |
Ghi chép và theo dõi kết quả

AHA khuyên ghi lại mọi kết quả đo. Khi theo dõi chênh lệch giữa hai tay, một bản ghi hữu ích nên có:
- Ngày, giờ đo và tay được đo (trái/phải).
- Số tâm thu, tâm trương và nhịp tim của từng lần.
- Chênh lệch tâm thu tính được ở mỗi cặp đo.
- Triệu chứng đi kèm nếu có: tê, mỏi một tay, chóng mặt.
Mang bản ghi này khi đi khám để bác sĩ có thêm dữ liệu.
Khi nào cần đi khám và khi nào gọi cấp cứu 115?
Nên đặt lịch khám khi
- Chênh lệch tâm thu giữa hai tay vẫn trên 15 mmHg sau khi đã đo lại đúng cách.
- Một tay thường xuyên tê, đau, mỏi khi vận động hoặc lạnh hơn tay kia.
- Đau chân khi đi bộ và đỡ khi nghỉ.
- Số đo tại nhà thường xuyên từ 135/85 mmHg trở lên, mức mà NHS xem là cao khi tự đo tại nhà.
Gọi ngay 115 khi
- Huyết áp trên 180/120 mmHg kèm triệu chứng mới như đau ngực, khó thở hoặc lú lẫn. AHA khuyên nếu số đo đột ngột trên 180/120 mmHg, chờ ít nhất 1 phút rồi đo lại; nếu vẫn cao, liên hệ nhân viên y tế ngay.
- Dấu hiệu đột quỵ theo quy tắc FAST của NHS: méo mặt một bên, không nhấc nổi hoặc không giữ được hai tay, nói ngọng hoặc nói khó hiểu. NHS khuyên gọi cấp cứu ngay cả khi triệu chứng tự hết và không tự lái xe đến viện.
Máy đo huyết áp bắp tay Toshiko BPM-01
Phần này giới thiệu sản phẩm, tách biệt với nội dung y khoa ở trên.
Máy đo huyết áp điện tử bắp tay Toshiko BPM-01 có các đặc điểm:
- Đo ở bắp tay, kèm vòng bít và sách hướng dẫn.
- Màn hình LCD 67,9 × 56,2 mm.
- 2 bộ nhớ người dùng, mỗi bộ lưu 99 kết quả.
- Kích thước 129 × 96 × 53 mm, nặng khoảng 225 g (không kèm pin).
Khi cần so sánh hai tay trong một giai đoạn, bạn có thể dành mỗi bộ nhớ người dùng cho một bên tay (nếu máy không dùng chung cho người thứ hai), đồng thời vẫn ghi sổ. Xem thêm các thiết bị khác tại danh mục thiết bị hỗ trợ sức khỏe. Máy đo giúp theo dõi số liệu, không dùng để tự chẩn đoán; người có bệnh tim mạch hoặc đang dùng thuốc huyết áp nên trao đổi với bác sĩ về cách theo dõi.
Câu hỏi thường gặp
Chênh lệch huyết áp hai tay 5–10 mmHg có sao không?
Chênh nhỏ thường do huyết áp dao động giữa các lần đo. NICE đặt mốc đo lại khi chênh trên 15 mmHg; nếu có triệu chứng, hãy hỏi bác sĩ.
Nên đo tay trái hay tay phải?
Lần đầu nên đo cả hai tay. Nếu hai tay chênh lệch rõ và lặp lại, NICE khuyến cáo đo các lần sau ở tay có chỉ số cao hơn. Nếu không có chênh lệch đáng kể, AHA cho biết có thể dùng tay nào cũng được.
Chênh lệch huyết áp hai tay có phải là bệnh?
Đây là dấu hiệu, không phải chẩn đoán. Mức chênh lớn liên quan đến bệnh mạch máu, nhưng cần bác sĩ khám để xác định nguyên nhân.
Máy đo cổ tay có dùng để so sánh hai tay được không?
AHA khuyến nghị dùng máy đo tự động loại vòng bít quấn bắp tay. Vì vậy, khi so sánh hai tay, nên ưu tiên máy đo bắp tay đã được kiểm định.
Kết luận
Chênh vài mmHg giữa hai tay thường không đáng lo, nhưng chênh tâm thu trên 15 mmHg lặp lại qua nhiều lần đo là lý do để đi khám. Đo đúng tư thế, đo lần lượt hai tay, lặp lại và ghi chép cẩn thận giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn. Nếu cần tư vấn chọn máy đo huyết áp bắp tay, mời bạn ghé showroom Toshiko hoặc gọi hotline 0981.580.000.
Tài liệu tham khảo
- NICE – Hypertension in adults: diagnosis and management (NG136) – 2019, cập nhật định kỳ. https://www.nice.org.uk/guidance/NG136/chapter/Recommendations
- Clark CE và cộng sự – Association of a difference in systolic blood pressure between arms with vascular disease and mortality: a systematic review and meta-analysis, The Lancet – 2012. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22293369/
- Clark CE và cộng sự – Association between systolic interarm differences in blood pressure and cardiovascular disease outcomes and mortality, Hypertension – 2020. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.120.15997
- Cleveland Clinic – Subclavian Steal Syndrome. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/subclavian-steal-syndrome
- NHLBI – Peripheral Artery Disease. https://www.nhlbi.nih.gov/health/peripheral-artery-disease
- American Heart Association – Monitoring Your Blood Pressure at Home. https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/monitoring-your-blood-pressure-at-home
- CDC – Measure Your Blood Pressure. https://www.cdc.gov/high-blood-pressure/measure/index.html
- NHS – Stroke: Symptoms. https://www.nhs.uk/conditions/stroke/symptoms/
- NHS – Blood pressure test. https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/blood-pressure-test/
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.
Sản phẩm Toshiko liên quan

Máy đo huyết áp điện tử bắp tay Toshiko BPM-01
1.190.000đ
1.590.000đ

Gối massage cổ vai gáy Toshiko V5
499.000đ
599.000đ

Máy massage nâng cơ mặt Toshiko V8
499.000đ
990.000đ


