Trả trước chỉ từ 3.000.000đ, nhận ghế massage về nhà. Góp 0% lãi suất. Xem ưu đãi

Góc sức khỏe

Bệnh động mạch chi dưới: dấu hiệu đau cách hồi, nguyên nhân và cách kiểm soát

Bệnh động mạch chi dưới gây đau bắp chân khi đi bộ, đỡ khi nghỉ. Tìm hiểu dấu hiệu, yếu tố nguy cơ, chẩn đoán ABI, cách phòng và khi nào cần gọi 115.

Bệnh động mạch chi dưới: dấu hiệu đau cách hồi, nguyên nhân và cách kiểm soát

Bệnh động mạch chi dưới (còn gọi là bệnh động mạch ngoại biên, viết tắt PAD) là tình trạng các động mạch nuôi chân bị hẹp hoặc tắc, khiến cơ bắp ở chân không nhận đủ máu, nhất là khi vận động. Nhiều người nhầm cơn đau bắp chân khi đi bộ với mỏi cơ do tuổi tác. Bài viết giúp bạn nhận biết dấu hiệu, hiểu các yếu tố nguy cơ, biết bác sĩ chẩn đoán thế nào và những việc có thể làm để phòng ngừa, kiểm soát bệnh.

Cập nhật lần cuối: 11/11/2026. Thông tin sức khỏe trong bài được tổng hợp từ các nguồn y khoa uy tín liệt kê ở cuối bài.

Bệnh động mạch chi dưới là gì?

Theo NHS (Anh), đây là bệnh mạn tính làm giảm lưu lượng máu tới chân. Nguyên nhân thường gặp nhất là xơ vữa động mạch: mảng bám chứa chất béo tích tụ trong thành mạch, làm lòng mạch hẹp dần. Ít gặp hơn, bệnh có thể do viêm mạch máu hoặc tổn thương động mạch. NHS cũng lưu ý các phương pháp điều trị giúp giảm triệu chứng nhưng hiện chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn, vì vậy phát hiện sớm và kiểm soát lâu dài là điều quan trọng.

Khi đi bộ, leo cầu thang, cơ cần nhiều oxy hơn mà dòng máu qua đoạn mạch hẹp không đáp ứng kịp, từ đó sinh ra cơn đau. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ) giải thích rằng theo thời gian, triệu chứng có thể xuất hiện sớm hơn và với mức vận động ít hơn.

Đau cách hồi và các dấu hiệu cần để ý

Triệu chứng điển hình là đau cách hồi: đau chân khi đi bộ và đỡ sau khi dừng lại nghỉ vài phút. NHS mô tả cơn đau thường ở bắp chân, có cảm giác như chuột rút, nhức hoặc nóng rát, có thể ở cả hai chân và thường nặng hơn ở một bên. Điểm khác biệt so với chuột rút thông thường là cơn đau lặp lại khá đều sau một quãng đường đi bộ nhất định (bạn có thể tham khảo thêm bài chuột rút chân ban đêm để phân biệt).

Người đàn ông dừng lại xoa bắp chân khi đi bộ - dấu hiệu đau cách hồi của bệnh động mạch chi dưới
Ảnh minh hoạ: Đau bắp chân khi đi bộ, đỡ khi nghỉ là dấu hiệu thường gặp nhất

Các dấu hiệu khác trên chân được NHS và CDC (Hoa Kỳ) liệt kê gồm:

  • Rụng lông ở chân, da bóng hoặc đổi màu (xanh tím, khó nhận ra hơn trên da sẫm màu).
  • Chân hoặc bàn chân lạnh, cơ yếu, tê bì.
  • Móng chân mọc chậm, giòn.
  • Mạch ở bàn chân yếu.
  • Vết loét, vết thương ở bàn chân hoặc cẳng chân lâu lành.

Cần lưu ý rằng không phải ai cũng có triệu chứng. CDC cho biết có tới 4 trên 10 người mắc PAD không bị đau chân. Khi bệnh tiến triển, NHS mô tả cơn đau có thể trở nên liên tục, xuất hiện cả lúc nghỉ và nặng hơn về đêm.

Ai có nguy cơ cao?

CDC và MedlinePlus nêu các yếu tố nguy cơ chính. Có thể nhóm lại như bảng dưới đây:

Nhóm yếu tốCụ thểCó thể thay đổi?
Thói quenHút thuốc lá (làm tăng nguy cơ và khiến triệu chứng nặng hơn)Có – bỏ thuốc
Bệnh chuyển hoá, tim mạchTăng huyết áp, mỡ máu cao, đái tháo đường, bệnh timKiểm soát được bằng lối sống và thuốc theo chỉ định
Bệnh lý khácBệnh thận phải chạy thận nhân tạo, tiền sử đột quỵTheo dõi, điều trị theo bác sĩ
Đặc điểm cá nhânTuổi trên 60 (CDC); nam giới trên 50 tuổi thường gặp hơn (MedlinePlus)Không – nên chủ động tầm soát

Nếu bạn đang có mỡ máu hoặc đường huyết chưa ổn định, bài mỡ máu cao có thể giúp bạn hiểu thêm vì sao những chỉ số này liên quan đến sức khoẻ mạch máu.

Bác sĩ chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ hỏi triệu chứng, tiền sử gia đình và khám chân. Theo NHLBI (Viện Tim, Phổi và Máu Hoa Kỳ), xét nghiệm đầu tiên thường dùng là chỉ số cổ chân – cánh tay (ABI): dùng băng đo huyết áp và thiết bị siêu âm để so sánh huyết áp ở cổ chân với huyết áp ở cánh tay. Đây là xét nghiệm không đau.

Ở mức khái quát, NHLBI cho biết ABI từ 1,00 trở lên là bình thường, còn ABI lúc nghỉ dưới 0,90 có thể gợi ý PAD. Kết quả cần được bác sĩ diễn giải cùng triệu chứng và các xét nghiệm khác, bạn không nên tự kết luận. Tuỳ trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm:

  • Xét nghiệm máu (mỡ máu, đường huyết).
  • Đo ABI sau gắng sức trên máy chạy bộ, khi triệu chứng rõ mà ABI lúc nghỉ chỉ giảm nhẹ.
  • Siêu âm Doppler để xem dòng chảy và vị trí hẹp tắc.
  • Chụp mạch (CT, MRI hoặc qua ống thông) khi cần đánh giá chi tiết trước can thiệp.

Phòng ngừa và kiểm soát bệnh động mạch chi dưới

NHS lưu ý PAD liên quan đến nguy cơ cao hơn bị nhồi máu cơ tim và đột quỵ, nên việc kiểm soát không chỉ dành cho đôi chân.

Bỏ thuốc lá – bước quan trọng nhất

Theo NHLBI, bỏ thuốc lá là bước quan trọng nhất vì hút thuốc là yếu tố nguy cơ chính; bỏ thuốc có thể giúp giảm triệu chứng và biến chứng. Nên tránh cả khói thuốc thụ động.

Kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết

CDC khuyến nghị kiểm soát huyết áp, cholesterol và đái tháo đường. NHLBI cho biết bác sĩ có thể kê thuốc chống kết tập tiểu cầu, statin hoặc thuốc hạ áp tuỳ từng người, đồng thời khuyến khích chế độ ăn nhiều rau, trái cây, ít muối và chất béo bão hoà. Ở người thừa cân, NHLBI nêu rằng giảm 3–5% cân nặng hiện tại có thể giúp kiểm soát một số yếu tố nguy cơ. Theo dõi huyết áp tại nhà đúng cách (xem bài cách đo huyết áp tại nhà) giúp bạn và bác sĩ có thêm dữ liệu.

Vận động có giám sát

Tập luyện là một phần điều trị chính. NHS cho biết có thể tham gia chương trình tập có giám sát hoặc tự tập. NICE (Anh) định nghĩa chương trình tập có giám sát cho người đau cách hồi gồm khoảng 2 giờ tập mỗi tuần, kéo dài 3 tháng. Cách đi bộ cụ thể nên do bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng hướng dẫn; nếu bạn đã lâu không vận động, NHS khuyên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu.

Người phụ nữ trung niên đi bộ trong công viên buổi sáng để phòng ngừa bệnh động mạch chi dưới
Ảnh minh hoạ: Đi bộ đều đặn theo hướng dẫn là một phần quan trọng trong kiểm soát bệnh

Chăm sóc bàn chân

MedlinePlus khuyên kiểm tra bàn chân mỗi ngày (mu chân, lòng bàn chân, gót, kẽ ngón), dưỡng ẩm da, và báo bác sĩ ngay khi thấy vết phồng, vết cắt, vùng đỏ nóng thay vì tự xử lý.

Dấu hiệu nguy hiểm: khi nào cần đi cấp cứu?

Một biến chứng cần biết là thiếu máu chi cấp tính: dòng máu tới chân bị chặn đột ngột, thường do cục máu đông. Cleveland Clinic xếp đây là tình trạng cấp cứu y khoa và lưu ý tổn thương chi vĩnh viễn có thể xảy ra trong khoảng 4–6 giờ. Hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu gần nhất ngay nếu có:

  • Đau chân dữ dội, xuất hiện đột ngột.
  • Chân tái nhợt, lạnh hơn hẳn chân bên kia.
  • Tê, cảm giác kiến bò, hoặc không cử động được chân.
  • Đau chân kèm đau ngực hoặc khó thở.

Ngoài ra, bạn nên đi khám sớm (không nhất thiết cấp cứu) nếu có đau chân cả khi nghỉ không đỡ, vết loét mới hoặc vết thương lâu lành, chân sưng đỏ nóng hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng như sốt, theo MedlinePlus.

Thiết bị hỗ trợ vận động và theo dõi tại nhà

Phần này giới thiệu sản phẩm, tách biệt với nội dung y khoa ở trên.

Khi bác sĩ đã đồng ý cho bạn đi bộ tại nhà, một số thiết bị giúp việc duy trì thói quen tiện lợi hơn, nhất là ngày mưa hoặc nắng nóng:

  • Máy chạy bộ Toshiko: hỗ trợ đi bộ trong nhà, chủ động thời gian, có tay vịn để bám khi cần dừng nghỉ.
  • Xe đạp tập Toshiko: một lựa chọn vận động khác nếu bác sĩ khuyên kết hợp đạp xe.
  • Máy đo huyết áp điện tử bắp tay Toshiko BPM-01: đo theo phương pháp dao động (oscillometric) bằng vòng bít bắp tay, màn hình LCD hiển thị số, có 2 vùng nhớ người dùng, mỗi vùng lưu tối đa 99 kết quả, dùng nguồn DC 6V hoặc cổng USB Type-C.

Các thiết bị này chỉ hỗ trợ vận động và theo dõi, không thay thế thuốc hay phác đồ điều trị. Người có bệnh nền tim mạch, đái tháo đường hoặc đã được chẩn đoán PAD nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập.

Người đàn ông lớn tuổi ngồi đo huyết áp bằng máy Toshiko BPM-01 tại nhà để theo dõi yếu tố nguy cơ bệnh động mạch chi dưới
Ảnh minh hoạ: Theo dõi huyết áp tại nhà giúp kiểm soát một yếu tố nguy cơ quan trọng

Câu hỏi thường gặp

Đau bắp chân khi đi bộ có phải luôn là bệnh động mạch chi dưới?

Không. Đau chân có nhiều nguyên nhân khác. Nếu cơn đau lặp lại sau một quãng đi nhất định và đỡ khi nghỉ, bạn nên đi khám để được kiểm tra.

Đo ABI có đau không?

Theo NHLBI, đây là xét nghiệm không đau, dùng băng đo huyết áp và thiết bị siêu âm ở cánh tay và cổ chân.

Bệnh có chữa khỏi được không?

NHS cho biết hiện chưa có cách chữa khỏi, nhưng điều trị (tập luyện, thuốc, đôi khi can thiệp mạch) có thể giúp giảm triệu chứng.

Bị đau cách hồi có nên ngừng đi bộ?

Không nên tự ngừng hẳn. Tập đi bộ có hướng dẫn là một phần điều trị. Hãy hỏi bác sĩ về chương trình phù hợp với bạn.

Người không đau chân có cần kiểm tra không?

CDC cho biết có tới 4/10 người mắc PAD không đau chân. Nếu bạn có nhiều yếu tố nguy cơ (hút thuốc, đái tháo đường, trên 60 tuổi…), hãy trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát.

Kết luận

Bệnh động mạch chi dưới tiến triển âm thầm nhưng có thể được kiểm soát nếu phát hiện sớm: bỏ thuốc lá, giữ huyết áp, mỡ máu, đường huyết ổn định, vận động đều theo hướng dẫn và chăm sóc bàn chân hằng ngày. Đừng bỏ qua cơn đau bắp chân khi đi bộ và luôn nhớ các dấu hiệu cần gọi 115. Nếu bạn muốn tìm hiểu thiết bị hỗ trợ đi bộ hoặc theo dõi huyết áp tại nhà, mời bạn trải nghiệm tại showroom Toshiko gần nhất hoặc gọi hotline 0981.580.000 để được tư vấn.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

  1. NHS – Peripheral arterial disease (PAD) – nhs.uk
  2. CDC – About Peripheral Arterial Disease (PAD) – cdc.gov
  3. NHLBI/NIH – Peripheral Artery Disease: Diagnosis – nhlbi.nih.gov
  4. NHLBI/NIH – Peripheral Artery Disease: Treatment – nhlbi.nih.gov
  5. MedlinePlus – Peripheral artery disease – legs – medlineplus.gov
  6. MedlinePlus – Peripheral artery disease of the legs – self-care – medlineplus.gov
  7. NICE – Peripheral arterial disease, Quality standard QS52, Quality statement 3: Supervised exercise programmes (dựa trên hướng dẫn CG147) – nice.org.uk
  8. Cleveland Clinic – Acute Limb Ischemia – clevelandclinic.org

Sản phẩm Toshiko liên quan

Xem tất cả thiết bị hỗ trợ Toshiko

I
innocomTác giả bài viết

Hỏi đáp

Bạn có câu hỏi? Chúng tôi sẽ trả lời lại trong 1h, các câu hỏi sau 22h – 8h sẽ được trả lời vào sáng hôm sau.

Có thể bạn quan tâm

Chat Zalo Chat Messenger

Tư vấn miễn phí

Để lại số điện thoại, Toshiko gọi lại ngay

Hoặc gọi trực tiếp 0981 580 000 (08:00 – 22:00).