Thể dục dụng cụ là thuật ngữ nghe thì có vẻ mới mẻ nhưng thực chất lại vô cùng quen thuộc trong cuộc sống, xuất hiện trong hầu hết các cuộc thi, kỳ đại hội thể thao. Vậy, thể dục dụng cụ là gì? Thể dục dụng cụ gồm những môn nào? Hãy cùng Toshiko đi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!
Những điều cần biết về bộ môn thể dục dụng cụ
Thể dục dụng cụ là gì?
Thể dục dụng cụ là một nhóm các môn thể thao, bao gồm các bài tập thể chất. Để tập luyện, người tập phải có thể lực đủ tốt, linh hoạt, dẻo dai và nhanh nhẹn. Đặc biệt phải có khả năng phối hợp, giữ thăng bằng ổn định.
Tất cả các loại hình thể dục dụng cụ trên toàn thế giới được quản lý bởi Liên đoàn Thể dục dụng cụ Quốc tế (Fédération Internationale de Gymnastique, viết tắt là FIG). Trong đó, mỗi quốc gia có một tổ chức bảo trợ cho đội tuyển quốc gia, do FIG quản lý.
Lịch sử hình thành môn thể dục dụng cụ
Môn thể dục dụng cụ được cho là bắt đầu từ thời kỳ Hy Lạp cổ đại với những hình thức đầu tiên như nhào lộn, ném lao hay cử tạ,… Sau đó, một giáo viên người Đức đã tiên phong đưa một số hạng mục như đấu đơn, đấu đôi, xà ngang hay nhảy tự do… vào thành nội dung học, từ đó mở ra một thời kỳ phát triển mới cho bộ môn này.
Có thể nói đây là môn thể thao đã tồn tại hàng trăm năm, và đặc biệt phổ biến ở các quốc gia phương Tây. Trẻ em ở đây được tiếp xúc và luyện tập ngay từ khi còn nhỏ để có thể rèn luyện thể lực, sự dẻo dai, linh hoạt và phản ứng nhanh nhạy.
Thể dục dụng cụ gồm những bộ môn nào?
Như đã nói, thể dục dụng cụ nghệ thuật là tổ hợp các môn thể thao, được chia thành nhiều hạng mục khác nhau như thể dục dụng cụ nghệ thuật (AG), nhảy bạt lò xo, thể dục nhịp điệu, thể dục lò xo,.... Trong đó, nổi tiếng nhất là bộ môn thể dục nghệ thuật, với các môn như: xà đơn, xà kép, xà ngang, cầu thăng bằng, nhảy cầu, ngựa quay, vòng treo …
Ai có thể chơi thể dục dụng cụ?
Người có thể tham gia chơi và tập luyện thể dục dụng cụ có thể bắt đầu từ 5 tuổi với các bài tập nhẹ nhàng dành cho trẻ em. Còn đối với các vận động viên thì thường thi đấu cạnh tranh ở nhiều cấp độ kỹ năng khác nhau, nhiều hạng mục khác nhau, bao gồm cả việc cạnh tranh giữa các vận động viên đẳng cấp thế giới.
Trong số những cái tên đình đám của làng thể dục dụng cụ Việt Nam không thể không kể đến cái tên VĐV Phan Thị Hà Thanh, sinh ngày 16/10/1991 đến từ Hải Phòng. Cô là một trong những vận động viên thể dục dụng cụ nữ xuất sắc nhất của Việt Nam khi trở thành đầu tiên giành huy chương ở môn thể dục dụng cụ cho nước nhà.
Thành tích nổi bật trong sự nghiệp của cô gái vàng này là giành được huy chương đồng tại cuộc thi thể dục dụng cụ tại Nhật Bản năm 2011 và huy chương vàng danh giá tại giải vô địch thể dục dụng cụ châu Á năm 2012.
Đa phần các nữ vận động viên của bộ môn này thường giải nghệ trước tuổi 25 do không duy trì được phong độ, cơ thể không còn đủ dẻo dai để có thể hoàn thành những động tác khó hay duy trì chế độ luyện tập khắc nghiệt với cường độ cao như trước. Đối với các vận động viên nam thì sự nghiệp có thể duy trì dài hơn vài năm, tuy nhiên rất ít trường hợp có thể thi đấu đỉnh cao sau tuổi 30.
>>> Xem thêm: Tác dụng của đi bộ buổi sáng có thể bạn chưa biết
Yếu tố trong môn thể dục dụng cụ
Các yếu tố thường thấy để tạo nên bộ môn thể dục dụng cụ là nhảy ngựa, dầm cân bằng, sàn nhà, các thanh song song, nhảy cầu… Trong đó thì các động tác nhào lộn là yếu tố chính của bộ môn đầy tính nghệ thuật này.
Trang phục thi đấu sẽ là bộ áo liền quần ngắn được làm từ vải có thể co giãn được, nó tương tự với đồ bơi một mảnh hoặc là một số trang phục là kiểu áo liền quần leotard. Hiện nay, ngày càng có nhiều thiết kế đẹp hơn cho trang phục biểu diễn của các vận động viên, không chỉ có màu sắc sặc sỡ, bắt mắt mà chúng còn được đính thêm các phụ kiện có giá trị cầu kỳ, lấp lánh.
Thể dục dụng cụ nam và nữ khác nhau như thế nào?
Một số bộ môn thể thao như bóng rổ, quần vợt hay trượt băng nghệ thuật thì hạng mục thi đấu giữ nam và nữ tương đối giống nhau, riêng thể dục dụng cụ thì lại có những điểm khác biệt khá lớn. Cụ thể như:
Hạng mục thi đấu
-
Với nữ
Thể dục dụng cụ dành cho nữ gồm 4 hạng mục: sàn, nhảy ngựa, xà lệch và xà thăng bằng. Mỗi hạng mục đều yêu cầu các vận động viên nữ cố gắng thực hiện thử thách bằng sự nhanh nhẹn, duyên dáng, khéo léo, phối hợp và sức mạnh cơ bắp.
Cầu thăng bằng có lẽ là hạng mục thách thức nhất có liên quan đến việc sử dụng cầu thăng bằng và sự nhanh nhẹn trong khi thực hiện các động tác nhảy múa và nhào lộn trên cầu rộng 4 inch. Các hạng mục khác được thiết lập trên nền của âm nhạc, các nữ vận động viên sẽ kết hợp các yếu tố nhào lộn và khiêu vũ nhằm thể hiện nên cá tính của họ.
-
Với nam
Thể dục dụng cụ dành cho nam thường bao gồm 6 hạng mục: sàn, nhảy ngựa, vòng, xà kép xà kép và xà ngang. Mỗi hạng mục sẽ đòi hỏi nam vận động viên có sức khỏe tốt và khả năng kiểm soát cao. Các thanh xà, nhảy ngựa, vòng treo yêu cầu người thực hiện phải duy trì sức bền tốt, nhất là khi họ thực hiện các động tác vặn, xoay và lật. Đồng thời, vận động viên vẫn phải duy trì ổn định sự cân bằng của cơ thể. Đặc biệt, những bài tập như đu xà, nhảy ngựa sẽ làm nổi bật lên sự chính xác, khả năng phối hợp, cân bằng và kiểm soát cơ thể của người thực hiện.
Thói quen
Mặc dù cả tất cả các hạng mục thi đấu nam nữ đều yêu cầu sức mạnh, nhưng thói quen của nam giới là tập trung nhiều hơn vào việc thể hiện sức mạnh thông qua việc thống trị trên võ đài và thể hiện kỹ năng trên ngựa vòng, thì những thói quen của phụ nữ tập trung nhiều hơn vào nghệ thuật và sự duyên dáng.
Vận động viên thể dục kể thực hiện các động tác uyển chuyển như đang kể một câu chuyện với cơ thể của mình trong khi thực hiện một bài tập với âm nhạc trên sàn đấu. Chỉ trên sàn và trên thanh ngang, nam giới mới tập trung vào việc kết hợp các kỹ năng của mình với sự hỗ trợ của sức mạnh bản thân mà không phải âm nhạc.
Điểm số
Ngày nay, tổng điểm cho một bài thi của môn thể dục dụng cụ được tính bằng tổng của 2 điểm là Điểm khó (D) và Điểm thực hiện (E). Trong đó:
- Điểm độ khó: Phản ảnh tổng giá trị độ khó của các kỹ năng (DV) với giá trị kết nối (CV) và yêu cầu về bố cục (CR). Hội đồng này sẽ bao gồm 2 giám khảo, và mỗi giám khảo sẽ tự đưa ra điểm độ khó của mình, sau đó thảo luận để đi đến kết luận chung.
- Điểm thực hiện: Đánh giá màn trình diễn về khả năng thực hiện và tính nghệ thuật. Điểm này được quyết định bởi 6 giám khảo trong hội đồng E. Điểm bắt đầu từ 10.0 và các lỗi về thực hiện, kỹ thuật và tính nghệ thuật sẽ bị trừ vào điểm chuẩn này. Mỗi giám khảo sẽ chấm riêng cho một tiết mục, và điểm cao nhất, thấp nhất sẽ bị loại bỏ. Bốn điểm còn lại sẽ được tính tổng, chia trung bình để trở thành Điểm thực hiện cuối cùng.
Kết luận
Trên đây là những chia sẻ của Toshiko về thể dục dụng cụ, hi vọng qua bài viết bạn đã hiểu rõ hơn về bộ môn này. Có thể thấy, đây là bộ môn tập luyện rất lý tưởng cho những ai muốn rèn thể lực, sự dẻo dai. Tuy nhiên, vì yêu cầu cao về độ khó, khả năng giữ thăng bằng nên bộ môn này có thể khó với nhiều người. Nếu bạn muốn rèn thể chất nên cân nhắc các môn khác dễ hơn, ví dụ như chạy bộ trên máy tập chạy bộ, đạp xe tại chỗ với máy đạp xe, hoặc đơn giản là tập gập bụng,....
